Kun tahlili 40- qism

Holbuki, Niderlandiya, Fransiya va Belgiyadan so’ngra irqchilar  parlamentda o’rin oldi va bu guruh, Yevropa parlamentiga namoyandalar  yuboradi.

Kun tahlili  40- qism

            Germaniyadagi  saylov natijalari, oddiy bir voqea kabi kutib olindi dunyoda.

Holbuki, Niderlandiya, Fransiya va Belgiyadan so’ngra irqchilar  parlamentda o’rin oldi va bu guruh, Yevropa parlamentiga namoyandalar  yuboradi.

Yangi Natsistlar  tug‘lib  butun yevropaga yoyilgan tuproqlardan, Natsistlar yevropa parlamentlarida joy oladi.

Aslida dunyoning  o’tirib buni atroflicha tushunib  ichiga kirib  ketayotgan girdobdan qutulish uchun  yechim topishi lozim.

Afsuski bu mavzuda deyarli ayniqsa G’arb  intellektlari  jim- jitlikni tanladi.

Faqat jim qolsangiz natsist jonivori bir kun kelib sizga ham zarar beradi.

Yevropaning iddao qilgan  madaniyat va  qadriyatlardan  uzoqlashishi bilan birgalikda Natsist va  ıroqchik hayot maydoni topishga boshladi.

G’arbni g’arb qilgan ikki qadriyat bordir.

Bulardan biri demokratiya qadriyati  va  inson huquqlari mavzusida bo’lishi edi. Faqat Sovuq  urushdan so’ngra G’arb olami, barcha madaniyat  ustida insho etilgan bu ikki qadriyatdan juda yomon ravishda foydalanadi.

Ommaviy axborot vositalari yoyilib ketdi. Shunday qilib bir- biriga eng uzoq ikki inson kundalik hayotiga doir ma’lumot va xabarga  ayni lahzada erishish imkoniyatiga erishdi.  

Va sharq  insoni ma’lumotga erishgan sari,  fardi, ijtimoiy va davlat sifatida yana ko’proq  erkinlik istadi. Ushbu talablar, G’arbning demokratiya mavzusidagi  ikki yuzlamachilik  o’z yuzini ko’rsatdi. Sharqda fardlar, o’z davlatlariga qarshi har turli erkinlik talablarini tilga  olib  buning uchun sa’y- harakat qildilar. Va ushbu talablarini hayotga tatbiq ta olmadilar. Darhaqiqat bu fardi erkinlik ijtimoiy va davlat saviyasida   imkoniyat topgandan keyin, mana u  yerda g’arb bir lahzada 180 daraja o’zgardi.

G’arbga ko’ra biz sharq  insonining  erkinlik  talabi, G’arbning manfaatlarining chegarasigacha edi.

 

Misol uchun, bir Yevropalik avtomobil shirkati Germaniya va Hindistondagi fabrikalarida ayni ishni qilgan  ikki ishchini  muqoyasa qilaylik. Yevropalik avtomobil shirkati, ishchilarning  kasba  uyushmasida o’z  haqlarini himoya qilish uchun qo’llaridan kelgan sa’y- harakat qiladilar.

Bu bosqichga qaraganda, g’arb sarmoya  uchun birinchi ahamiyat bergan masala esa  foyda emas,

Insonlarning farovonlik  va hayot saviyasidir. Holbuki bu nuqtadagi  tatbiq esa   juda farqli.

Misol uchun u avtomobil firmasi Germaniyada ishlab chiqargan model bilan Hindiston, Pokiston, yoki Turkiyada ishlab chiqarilgan  ayni modelning  narxi butun dunyoda aynidir. Faqat, u modelni  ishlab chiqargan ishchilar haqi mavzusida esa dunyoda juda farqlar bordir. Germaniyadagi ishchi uyiga har kun go’sht olib borar va  dunyoga salomatlik tashkiloti  standartlariga  ko’ra oziqlanadi.

Faqat, Hindistonlik ishchi oylk ish haqi, Nemis  ishchilarining  haftalik haqidan yana   ham ozdir.

Bu ziddiyatli   vaziyatni sarmoya muhitida  tilga olganda   javob farqlidir. .

Ayni shaklda davlatlarning teng saviyada tashqi aloqalarini tuzish talabi ham g‘aribliklar tomonidan juda yaxshi kutib olinmas. Mustamlaka odatlarini davom ettirmoqchi bo’ladilar . Har doim  kamsitgan bir nazariyalari mavjud.

Misol uchun siz sharqlik bir o’lkaning  rahbari, ochiq oydin bir saylov bilan xalqingizning yarimidan ko’pining ovozi bilan saylanasiz.

Va siz o’lkaning manfaatlarini  G’arbga qarshi himoya qilib va ular bilan teng ekaningizni tilga olishga boshladingiz lahzada, dunyoning eng yomon insoni holiga kelasiz.  

Parlamentingiz, matbuotingiz, sudingiz universitetingiz kommunikatsiya sistemangiz  senzurasiz faoliyatga davom etishiga qaramasdan bir lahzada diktator bo’lasiz.

Siz har saylov uchastkalari qurilganda mustaqillikka uchun chanqoq bo'lgan xalqimiz tomonidan yana ham himoya qilgan sari G’arblik nazarida siz yana diktatorsiz.

Siz, xalqingizdan 52 foiz ovoz olib  hokimiyatga kelganda birdaniga  shubhali bo’lasiz.

Faqat 31 foiz ovoz olib o’z hukumatini idora etgan bir Yevropalik siyosiy lider demokratiyaning g’olib bo’ladi.  Oz avval ma’lum qilganimdek ma’lum ma’lumot ommaga yetkazib berish devorlar olib tashlangani uchun Turkiyadagi cho’pon bilan Hamburgdagi Nemis siyosatchisi ayni ma’lumotga ayni lahzada erisha oladi. Holbuki Turk cho’poni hatto  bu yerda bir ziddiyat bor deydi.

Buni ittifoqdosh, sherik degan g’arblikdan so’raymiz. G’arblik esa davomli kamsituvchi uslubini davom ettiradi. Sharqdan savollar va erkinlikka oid talab ko’paygan  sari siyosatchi millatchilik qila boshlaydi. ommaviy partiyalar, siyosiy populizm va hokimiyat uchun, kichik partiyaning ifodalarini izhor eta boshlaydi.  

 Demokratiyadan, inson haqlaridan uzoq va vaqti -vaqti nafrat jinoyatiga borgan ifodalar eta boshlagan bu ommaviy partiyalar, Pedigani Natsizimni  yangidan avjlantiradi.

Faqatgina ommaviy partiyalar emas,  global inson huquqlari mudofaachisi so’lchi demokrat partiyalar hatto irqchi, chetlovchi   bayonotlar bera boshlaydi.  

Va irqchi, nafrat jinoyati ishlagan  sotsializm, sotsial  demokrat va tamal inson haqlari orqali tilga olinadi.

G’arbning oxirgi chorak asrdagi  siyosiylari deyarli barchasi  bu yanglishni ishlab muammoni avj oldirib bugunki saviyaga keltirdilar.

 

 Sizga Niderlandiya misolini beraylik.  Saylov o’tganiga bir yil bo’ldi. Irqchi partiya yuzidan o’lkada  hukumat  hanuz ham tuzila olmadi.

Belgiyaning ham vaziyati Niderlandiyadan  farqli emas. Avstriya desangiz, natsist ifoda Germaniya bilan go’yo bellashmoqda. Demokratiya kurashining markazi Fransiyada hatto siyosiylar, ırqchi  bayonotlardan  manfaat kutmoqdalar.  

Yillardir to‘xtovsiz qilingan xatolar, Yevropa Parlament eshigini Irqchi va Natsist parlamentlarga  o’z eshini ochdi. Yevropada sodir bo’lgan iqtisodiy va siyosiy inqirozni  avj oldirishi,  irqchilikdan foydalanmoqchi bo’lgan ommaviy partiyalar bu qorang’u  ifodalar tilga  olina boshlar.

Irqchilik va natsist jinoyatni afsusuki yangi davrda ham  Yevropaning yangi ifodasiga aylandi.

Eng yomoni esa, tuzilgan insoni  qadriyati  va demokratiya asoslardan hech qachon  adashmasligini izoh etgan  yevropa Parlamentida,  endi Natsist va irqchi  ifodalar bilan bir qatorda nafrat jinoyati  “ fikr sifatida tilga olina boshladi. Umid qilaman  qilaman Yevropalik 

Intellektuallar  bu xavfning farqidadir. 1

 


Tanlangan kalimalar: Yevropa , Germaniya , Turkiya

Aloqador xabarlar