تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (33)

۲۶.جی ایلینده تورکیه - قازاقیستان ایلیشکیلری

تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (33)

 

 

۲۰۱۸ اعتباریله تورکیه ایله قازاقیستان آراسین‌دا دیپلوماتیک ایلیشکیلر ۲۶.جی ایلینه گیردی. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا تورکیه-قازاقیستان ایلیشکی‌لرینی تحلیل ائدجییک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سونوروق.

...

۲۰۱۸ ایلی قازاقیستان ایله تورکیه آراسین‌دا دیپلوماتیک ایلیشکی‌لرین یارانماسینین ۲۶.جی ایلینه تقابل ائدیر. معلوم اولدوغو کیمی، ۲ مارس ۱۹۹۲ده قازاقیستان جمهوریتی مستقیللیگینی اعلان ائتدی. یالنیز دقیقه‌لر سونرا تورکیه جمهوریتی، قازاقیستانین مستقیللیگینی تانییان ایلک اؤلکه اولدو. مستقیللیگینی الده ائد‌ن‌دن سونرا قازاقیستان ایله تورکیه آراسین‌دا ایمضالانان چوخ ساییدا آندلاشما و پروتوکوللا مختلیف ساحه‌لرده ایلیشکی‌لر و امکداشلیغین اساسلاری تشکیل اولوندو. تورکیه ایله قازاقیستان آراسین‌داکی سیاسی ایلیشکیلرین چاتدیغی سویه ایله ائش زامان‌لی اولاراق قازاقیستان، تورکیه‌نین آوراسیاداکی ان اؤنملی سیاسی و اقتصادی اورتاقلارین‌دان بیری حالینا گلدی. قازاقیستان-تورکیه ایلیشکیلرین‌ده اؤزللیکله سون دؤورلرده حرکتلیلیک گؤزه دییر. بو دورومدا قازاقیستانین خاریجی سیاستین‌ده داها فعال اولماسینین و بیرلشمیش میلتلر امنیت شوراسی موقتی عضولویو کیمی اوزرینه گؤتوردویو اؤنملی وظیفه‌لرین ده رولو وار.

باش مرکزی ایستانبول‌دا اولان تورک شوراسی، باش مرکزی آذربایجان‌دا اولان تورک اؤلکه‌لر پارلامنتر قورولو، باش مرکزی قازاقیستان‌دا اولان اولوسلارآراسی تورک آکاد‌میسی و باش مرکزی تورکیه‌ده اولان تورکسوی کیمی اولوسلارآراسی تشکیلاتلار مد‌نی و سیاسی ساحه‌ده عضو اؤلکه‌لر آراسین‌داکی ایلیشکی‌لری قورومسال بیر چرچیوه‌ده مؤحکملندیریر. قازاقیستان و تورکیه ایلیشکیلری اقتصادی بعدلارینین یانی سیرا بو قوروملارین فعالیتلرینی ده احاطه ائدیر. ایکی اؤلکه آراسین‌داکی ایلیشکی‌لرین گله‌جک دؤورلرده تحصیل ساحه‌سین‌ده ده آرتماسینی گؤزلییرم. اؤزللیکله تورکیه-قازاقیستان احمد یسوی اونیوئرسیته‌سینین آلماتی و آستانا شهرلرین‌ده ده شهرجیک آچماسی و بوراداکی کیفیت‌لی اؤیرنجیلری ده ترکیبینه قاتماسی فایدالی اولاجاقدیر.

تورکیه جمهوریتی یانیندا قازاقیستان پرزیدنتی نورسولطان نظربایئوین بؤیوک اهمیتی وار. تورکیه؛ تورک دؤولتلرینین امکداش‌لیغینی تامین ائتمک یولون‌دا صرف ائتدیگی آشیری ایشلری تقدیر ائد‌رک؛ نورسولطان نظربایئوی هر زامان "تورک دونیاسینین آغ‌ساققالی"، "تورک دونیاسینین بیلگه لیدئری" کیمی تانیمالارلا آنیر. آنکارادا نظربایئوین بیر هیکلی ده وار. بو، "تورک دونیاسینین آغ‌ساققالی"نا تورک خالقینین گؤستردیگی سایغینین ملموس بیر گؤستریجی‌سی.

تورکیه ایله قازاقیستانین کؤره‌سل و بؤلگهسل پروبلئملرله باغلی هدفلری اورتاق‌دیر. اولوسلارآراسی قوروملار چرچیوه‌سین‌ده یاناشیملاری عینی‌دیر. ایکی اؤلکه آراسین‌دا ایستاتوس، نظربایئوین ۲۰۰۹دا تورکیه سفری زامانی ایمضالانان استراتژیک اورتاق‌لیق آندلاشماسییلا تصدیق اولوندو. بئله‌لیکله، ایکی اؤلکه آراسین‌دا ایلیشکیلر قارداش‌لیق ایله بیرلیک‌ده "استراتژیک اورتاق‌لیق" سویه‌سینه چیخ‌دی.

آوراسیا جغرافیاسین‌داکی مؤوقعیتی قازاقیستانی دوغو و باتی آراسین‌دا طبیعی بیر قورو کؤرپوسو حالینا گتیریر. ۲۶ ایلده قازاقیستان‌دا، آدام باشینا دوشن میللی گلیر ۷۰۰دن ۱۴.۰۰۰ دلار سویه‌لرینه گلدی. اراضی‌سین‌ده ۱۲۲۵ نؤوع مینئرال و ۴۹۳ معد‌ن یاتاغینی اولان قازاقیستان طبیعی گاز رزرولری ایله ایلک ۱۲ اؤلکه آراسین‌دا، نفت رزرولری ایله ایلک ۱۳ اؤلکه آراسیندا.

قازاقیستان و تورکیه آراسین‌دا قوت‌لی بیر حربی ایلیشکی و ساوونما تکنولوژیلری ساحه‌سین‌ده امکداش‌لیق وار. تورکیه، قازاقیستان سلاح‌لی قوه‌لرینه سوبای کادری یئتیشدیرمک ایشین‌ده بؤیوک کؤمک ائدیر. تورکیه‌نین ساوونما صنایعی ساحه‌سین‌ده اؤنده گلن شیرکتلری قازاقیستانین ساوونما صنایعی تاسیسینی اینکیشاف ائتدیرمک اوچون چالیشیر. بیر نئچه ایل اول "قازاقیستان-آسئل‌سان" شیرکتینین آچیلیشی دا حربی ساحه‌ده آتیلمیش اؤنملی بیر آددیم.

تورکیه ایله قازاقیستان آراسین‌دا بیر نئچه میلیون دلارلا باشلایان تیجارت ایلیشکی‌لری بو گون ۴ میلیارد دلار سویه‌سینه چاتدی. طبیعی کی، بو یئترلی دئییل. ۱۰ میلیارد دلارا چیخماق، ایکی اؤلکه‌نین ایلک هدفی. بو هدفین اؤنون‌ده‌کی ان بؤیوک مانع‌لردن بیری، قازاقیستان و تورکیه آراسین‌دا لجستیک باخیم‌دان بیرباشا باغلانتی یولو اولماماسی. بو پروبلئمین اؤسته‌سین‌دن گلمک اوچون پلانلاش‌دیریلان آلتئرناتیو یول و فیکیرلر حیاتا گئچیریلدیک‌ده تیجارت ایلیشکی‌لری داها دا اینکیشاف ائد‌جک.

نتیجه اولاراق قازاقیستان و تورکیه ایکی آیری دؤولت آنجاق تک میلت‌دیر. بو نقطه‌ده رجب طیب اردوغان و نورسولطان نظربایئو ایکی اؤلکه و تورک دونیاسی اوچون بؤیوک شانسدیر. هم اردوغانین، هم ده نظربایئوین خالقین ایچین‌دن گلن و خالقین یاشادیغی چتین‌لیکلری تجروبه ائد‌ن گئچمیشی، بؤیوک اؤلچوده تورک دونیاسینین احتیاجلارینی و ایستکلرینی دوغرو یوروملامالارین‌دا و ائتکیلی چؤزوملر گتیرمه‌لرینده تأثیرلی اولور.

تورکیه و قازاقیستان آراسین‌داکی دوستلوق، گوجونو اورتاق تاریخی و مد‌نی باغلاردان آلیر. ۲۶ ایل، مینلرجه ایللیک تورک تاریخینی دوشونن‌ده گؤز قیرپیمین‌دا کئچه‌جک بیر مدت. آنجاق هر ایکی اؤلکه ده بو ۲۶ ایله بؤیوک اوغورلار سیغیشدیردی. قارشی‌لیق‌لی چیحخار و سایغی اساسین‌دا ایکی اؤلکه ایلیشکیلری قارشی‌داکی دؤورده داها دا گوجلنه‌جک‌دیر.

...

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سوندوق.



ایلگیلی‌لی خبرلر