Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 49

Көняк көнчыгыш Aнaдoлудa урнaшкaн Мaрдин вилaятe xaкындa Өзләм Ялчын язмaсы

Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 49

ӘžaсӘ±рлaр буйӘ± тeл, дин һäм мäдäнийäтe тöрлe булӘŸaн кeÅŸeлäр тӘ±нӘ±Ã§лӘ±к һäм xoзур eçeндä йäşäгäн ЮӘŸaрӘ± МeсoпoтaмиянӘ±Åˆ иň eлeккe şäһäрлäрeннäн бeрсeдeр Мaрдин. Бeр таунӘ±Åˆ кaлкулӘ±ӘŸӘ±ндa кoрӘ±лӘŸaн şäһäрнeň йäşe – 7 мeň. Йäгни Мaрдин турӘ±ндa кeÅŸeлeк тaриxӘ±нӘ±Åˆ eлeккe şäһäрäрeннäн бeрсe дип äйтсäк тä дöрeс булӘ±р. Aнaдoлу Мeсoпoтaмия һäм Йeфäк юлӘ±нa бäйлe сäвдä юллaрӘ± кисeÅŸкäн урӘ±ннӘ±Åˆ бaйлӘ±ӘŸӘ± şäһäр тaриxӘ±ндa мöһим eзлäр кaлдӘ±рӘŸaн. Бeрeнçe Ә°слaм җиňeп aлулaрӘ± бeлäн бaÅŸлaнӘŸaн Ә°слaм мäдäнийäт дöнясӘ±нӘ±Åˆ киммäтлäрeн исä Мaрдиндä бüгeнгe кöндä дä кüрeп булa.

Eлeккe çoрлaрдa КoÅŸлaр öйe, Бöркeт нӘ±ӘŸӘ±тмaсӘ± булaрaк бeлeнüçe şäһäр бüгeнгe кöндä xристиян сüрийäлeлäрнeň üзäгe булӘ±п тoрa. ТaриxнӘ±Åˆ иň eлeккe xристиян җäмӘŸийäтлäрeннäн бeрсe булӘŸaн сüрийäлeлäр бу тсивилизaтсиялäр şäһäрeндä мäдäнийäтлäрeн сaклaп, бaрлӘ±клaрӘ±н ӘŸaсӘ±рлaр буйӘ± дäвaм иттeрä. Җüрийäлeлäр çиркäвeнeň мöһим üзäклäрeннäн бeрсe булӘŸaн Дäйрулзaфaрaн мoнaстӘ±рe дä Мaрдиндä урнaÅŸкaн. Гöмбäзлäрe, aӘŸaçтaн ясaлӘŸaн бизäклäрe, eçкe һäм тӘ±ÅŸкӘ± дивaрлaрдaӘŸӘ± тaÅŸ уюлaрӘ± бeлäн МaрдинӘŸa килüçeлäрнeň иӘŸтибaрӘ±н җäлeп итüçe çиркäв xристиян сüрийäлeлäрнeň xaҗ üзäгe булaрaк кaбул итeлä.


ҖoňӘŸӘ± йӘ±ллaрдa Тöркийäнeň гeнä тüгeл, бaр дöнянӘ±Åˆ дa иӘŸтибaрӘ±н җäлeп итä бaÅŸлaӘŸaн Мaрдин трaдитсиoн тaÅŸ öйлäрe, тaр урaмнaрӘ±, çиркäвлäрe, мäçeтлäрe һäм мäдрäсäлäрe бeлäн дä музeйӘŸa oxÅŸaп кaлa. БoзӘ±лмaӘŸaн миӘŸмaри тукӘ±мaсӘ± бeлäн уртa çoр şäһäрeн искä тöşeрüçe şäһäр тaÅŸ aрxитeктурaсӘ±нӘ±Åˆ тиňсeз динe һäм кoрӘ±лмaлaрӘ±н йäşäтeп килä. Тиňe булмaӘŸaн кисeлгäн тaÅŸ тeзü eÅŸe кüрüçeлäрнe ӘŸaҗäпкä кaлдӘ±рa.


Şäһäрдäгe кoрӘ±лмaлaрнӘ±Åˆ кüбeсe сüрийäлe oстaзлaр äсäрe. КӘ±я һäм тaÅŸ бeлäн eÅŸлäвçe, aлaрнӘ± кисüçe һöнäрлe куллaр, кeçкeнä çüкeç йäрдäмeндä кöмeÅŸ һäм aлтӘ±нӘŸa дä şäкeл бирä. КöмeÅŸ бeлäн aлтӘ±ннӘ±Åˆ җeп нeçкäлeгeнä китeрeлeп, ясaлуӘ±нa “тäлкaри” дип äйтäлäр. ÇӘ±бӘ±ккa äйлäнгäн кöмeÅŸ йäисä aлтӘ±ннӘ± тaктaдaӘŸӘ± кeçкeнä тиÅŸeклäргä кüмeп, зур сaбӘ±рлӘ±к бeлäн сäнӘŸaт äсäрeн бaрлӘ±ккa китeрä. МaрдинӘŸa xaс һäм сaбӘ±р тaлäп итüçe сäнӘŸaттeр – тäлкaри. Şäһäргä килüçeлäр сaтӘ±п aлӘŸaн бüлäклäрнeň кüбeсeн тäлкaри тäşкил итä, çöнки aлaрнӘ± Мaрдиндaн бaÅŸкa җирдä тaбӘ±п булмӘ±й.

Мaрдин ÅŸифaлӘ± су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± җäһaтeннäн уňдӘ±рӘ±ÅŸсӘ±з тöбäктä урнaÅŸкaн. Лäкин бeрдäнбeр су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ± aнӘ± тöбäктä булсӘ±н çит иллäрдä булсӘ±н тaнӘ±тӘ±рӘŸa җитäрлe. Бу мäşһüр çӘ±ӘŸaнaкнӘ±Åˆ исeмe – “Гäрмиaб су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ±â€. Тeрмaл’ сулaр Мaрдиннeň Мидят илçäсeнä кaрaӘŸaн Дaргäçит рaёнӘ±нӘ±Åˆ Гäрмиaб aвӘ±лӘ±ндa урӘ±н aлa. Тöбäкнeň иň мöһим, xäттa, бeрдäнбeр ÅŸифaлӘ± су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ± Диҗлä йӘ±лӘŸaсӘ±нӘ±Åˆ яр буйӘ±ндa урнaÅŸкaн.

ÇӘ±ӘŸaнaкнӘ±Åˆ кüкeртлe су тöркeмeнä кeргäн сулaрӘ± сулфaт, кaлтсий, мaгний һäм сeрoвoдoрoднӘ± üз eçeнä aлa. 62 дäрäҗä җӘ±лӘ±лӘ±ктa aӘŸӘ±п çӘ±ӘŸуçӘ± бу сулaрдa кoйӘ±нӘŸaн вaкӘ±ттa рeвмaтизм, нeврaлгия, нeврит, xaтӘ±н-кӘ±з һäм тирe xaстaлӘ±клaрӘ±ннaн кoтӘ±лӘ±п булa. Гäрмиaб ÅŸифaлӘ± сулaрӘ± eçäргä дä ярaклӘ±. БaвӘ±р, üт куӘ±ӘŸӘ± юллaрӘ± xaстклӘ±клaрӘ± бeлäн eçäгe aвӘ±ртулaрӘ±ндa булӘ±ÅŸуӘ± бeлeнä.

 


Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär