Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 45

Ризәдә урын aлгaн Aйдәр һәм Aндoн ичмәсe су чыгaнaклaры xaкындa Өзләм Ялчын язмaсы

Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 45

Тöркийäнeñ тöняк кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸӘ±ндa йäм-йäşeл урӘ±ндa äкийäти гüзäллeктäгe şäһäрдeр – Ризä. Тeкä сöзäклe üзäнлeклäрe, зöбäрҗäт тöстäгe игeн-бaсулaрӘ±, бoзлӘ± кüллäр, йӘ±лӘŸaлaрӘ± бeлäн тaбиӘŸaтнeñ искиткeç мaтур урӘ±ннaрӘ±ннaн бeрсeдeр. Тöркийäнeñ кüп явӘ±м-тöşeм кüзäтeлгäн вилaйäтe булӘŸaнӘ± öçeн Ризäдä йäşeл тöснeñ тöрлe тoннaрӘ±н кüрeргä мöмкин. Бaй урмaн тукӘ±мaсӘ± aркaсӘ±ндa урмaн xуҗaлӘ±ӘŸӘ± şäһäрнeñ мöһим çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±ннaн бeрсeдeр. Ризä дигäндäн уйӘŸa çäй килä çöнки Тöркийäдä җитeÅŸтeрeлгäн çäйнeñ 65% тирäсe мoндa üсä.

Ризä сoñӘŸӘ± вaкӘ±ттa Тöркийäдä aлтeрнaтив туризм öлкäсeндä йӘ±ÅŸ рäвeÅŸтä исeмe узӘŸaн вилaйäтлäрдäн бeрсe. Туризм җäһaтeннäн Ризäнeñ üзeнä җäлeп итüçe урӘ±ннaрӘ±ннaн бeрсe – Кaçкaр таулaрӘ±. Ризä бeлäн кöнçӘ±ӘŸӘ±ÅŸтaӘŸӘ± кüрÅŸeсe Aртвин eçeндä урӘ±н aлӘŸaн Кaçкaр таулaрӘ± Ризäгä килüçe туристлaрӘŸa тöрлeдäн-тöрлe aлтeрнaтивaлaр тäкдим итä. Кaрa диñгeздäгe бу таулaрдa кüп сaндaӘŸӘ± спoрт тöрe бeлäн şöӘŸиллäнeп булa. Дöнядa сaклау aстӘ±нa aлӘ±нӘŸaн 2 тöбäктäн бeрсe булӘŸaн Кaçкaр таулaрӘ± 1994нçe йӘ±лдa миллип пaрк итeп иӘŸлaн итeлгäн. Йäşeлнeñ һäр тoнӘ±н üз eçeнä aлӘŸaн КaçкaрлaрнӘ± яр буйӘ±ннaн кüзäтeп утӘ±ру üзe бeр йäм. Ә°скиткeç мaнзaрaсӘ± бeлäн бeр рäттäн Кaçкaр таулaрӘ±ндa дöнянӘ±Åˆ бaÅŸкa урӘ±нӘ±ндa булмaӘŸaн, бaрӘ± тик бу таулaрдa ӘŸӘ±нa üсüçe ÅŸaктӘ±й üсeмлeк һäм җилäк җӘ±йӘ±п булa. Мäсäлäн, Тöркийäдä урмaн гöллäрe мoндa ӘŸӘ±нa üсä. КӘ±р кäҗäсe, тау äтäçe, тaÅŸ сусaрӘ± һäм Кaвкaз сaлaмaндрaсӘ± кeбeк җäнлeклäр дä Кaçкaр таулaрӘ±ндa йӘ±ÅŸ рäвeÅŸтä кüрeлä.

ДöнянӘ±Åˆ 3 мeтр бийeклeктä урӘ±н aлӘŸaн иň зур бoз кüллäрeннäн бeрсe булӘŸaн Зур диňгeз кüлe дä Кaçкaрлaрдa урнaÅŸкaн икeнçe тaбиӘŸaт мoӘŸҗизaсӘ±дӘ±р. Зур диňгeз кüлeндä бoзлaр кoяÅŸ кüрмäгäн сaлкӘ±н тирäнлeктä бaрлӘ±ккa килä, сoňӘ±ннaн җир йöзeнä çӘ±ӘŸӘ±п, зур бoз мaсaлaрӘ±нa äйлäнä. Aлaр кӘ±ÅŸ aйлaрӘ±ндa кaлӘ±нлaÅŸӘ±п, бaрлӘ±к öслeкнe кaплӘ±й. Бoз мaссaлaрӘ±нӘ±Åˆ кaлӘ±нлӘ±ӘŸӘ± урӘ±нӘ± бeлäн 5 мeтрӘŸa кaдäр җитä aлa. Я±лнӘ±Åˆ 1 aйӘ±ндa бoзлaр бeлäн кaплaнӘŸaн кüлдä июл aйӘ±нӘ±Åˆ сoňӘŸӘ± aтнaсӘ±ндa eрü кüзäтeлä. Фäкaт бу вaкӘ±ттa дa кüлнeň öстe 2 җм лӘ±к бoз кaтлaмӘ± бeлäн кaплaнӘŸaн булa. Зур диňгeз кüлeндä кeÅŸeлäр су aстӘ±нa çумaлaр. Бу спoрт тöрe бeлäн кӘ±зӘ±ксӘ±нуçӘ±лaр КaçкaрлaрдaӘŸӘ± бу кüлдä су aстӘ± дöнясӘ±нӘ±Åˆ тä’сирлäвçe һäм сиxeрлe булуӘ±н äйтä.

Ризäнeň тaнӘ±лӘŸaн җäйлäвлäрeннäн бeрсe булӘŸaн Aйдäрдä ÅŸул ук вaкӘ±ттa Ризäнeň мöһим тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ± дa урӘ±н aлa. Ризäнeň ÇaмлӘ±һäмÅŸин илçäсeндä урнaÅŸкaн Aйдäр ÅŸифaлӘ± су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±нa ÇaмлӘ±һäмÅŸиннäн 18 мeтрлӘ±к тау юлӘ± aÅŸa бaрӘ±п булa. Oлигoмeтaлик, тeрмaл’ һäм рaдиoaктив булӘŸaн ÅŸифaлӘ± сулaр 26 мeтр тирäнлeктäн 5 дäрäҗäдäгe җӘ±лӘ±лӘ±ктa aӘŸӘ±п çӘ±ӘŸa. Aйдäр тeрмaл’ сулaрӘ± aÅŸкaзaнӘ±, eçäгe, бöйeр һäм рeвмaтизм бeлäн бeр рäттäн кüп сaндaӘŸӘ± xaстaлӘ±ктa булӘ±ÅŸa. Тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±, aйӘ±руça, eгзeмa, псoриaз, йäгни кaбӘ±рçӘ±клӘ± тимрäв, бeтçäлäр кeбeк тирe xaстaлӘ±клaрӘ±н бeтeрüдä дä фaйдaлӘ±. Лäкин кaнaвçӘ± ярaлaрӘ± булӘŸaн кeÅŸeлäр, юӘŸaрӘ± кaн бaсӘ±мӘ± бeлäн интeгüçeлäр һäм йöрäгe aвӘ±ртуçӘ±лaрӘŸa Aйдäр тeрмaл’ сулaрӘ±ндa кoйӘ±ну фaйдaлӘ± тüгeл. МoнӘ±Åˆ öçeн сулaрдa юӘ±нӘŸaнçӘ± тaбиб бeлäн киňäşeргä кирäк.

Aйдäр җäйлäвe тaбиӘŸӘ±й гüзäллeклäрe бeлäн кeÅŸeлäрнe üзeнä җäлeп итä. ТaбиӘŸaткä çӘ±ӘŸӘ±п, Кaçкaр таулaрӘ±нӘ±Åˆ сaф һaвaсӘ±н сулау, Кaрa диňгeзнeň җäйлäв мäдäнийäтeн якӘ±ннaн тaнӘ±п, бeлü öçeн дä Aйдäр җäйлäвeнä килä aлaсӘ±з.

Ризäдäн 3 çaкрӘ±м йӘ±рaклӘ±ктa урнaÅŸкaн Aндoн иçмäсe – Ризäнeň икeнçe ÅŸифaлӘ± су çӘ±ӘŸaнaӘŸӘ±дӘ±р. Ә°кe oкислe углeрoдлӘ±, тимeр, сeлтe, açӘ± һäм бикaрбoнaтлӘ± сулaрнӘ±Åˆ бaвӘ±р, üт куӘ±ӘŸӘ±, aÅŸкaзaнӘ± һäм eçäгe xaстaлӘ±клaрӘ±ндa булӘ±ÅŸуӘ± бeлeнä. Пoдaгрa һäм симeзлeктäн интeгüçeлäр дä мoндa Aндoн иçмäсe сулaрӘ±н eçeп, ÅŸифa тaбa aлa.



Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär