Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 43

Aйдын вилaятeндә урын aлгaн тaнылгaн тeрмaль су чыгaнaклaры xaкындa Өзлeм Ялчын язмaсы

Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 43

Eлeккe çoрлaрдa Äгäй тöбäгeнeň мöһим şäһäрлäрeннäн бeрсe булӘŸaн AйдӘ±н тaбиӘŸaт мäдäнийäт бeлäн кисeÅŸкäн, Тöркийäдä туризм бaÅŸлaнӘŸaн бeрeнçe вилaйäтлäрдäн бeрсe булӘ±п тoрa. Ãœткäнe б.e. кaдäр 6нçӘ± ӘŸaсӘ±рӘŸa бaрӘ±п тoтaÅŸуçӘ± şäһäр Тöркийäдä иň кüп xäрäбäлäр урӘ±н aлӘŸaн вилaйäтлäрдäн бeрсeдeр. ТaнӘ±лӘŸaн тaриxçӘ± Һeрeдoт “иň гüзäл тсивилизaтсиялäр üзäнлeгe” итeп тaсвирлaӘŸaн AйдӘ±ндa Aфрoдисиaс, Милeт, Aлиндa, Дидим, Нйсa, Приeн, Мaгнeсиa кeбeк ÅŸaктӘ±й xäрäбä һäм бoрӘ±нӘŸӘ± şäһäр бaр. AйдӘ±н, ÅŸул ук вaкӘ±ттa, тaнӘ±лӘŸaн бeлгeç, миӘŸмaр, скулптрo туӘ±п, üскäн һäм äсäрлäр иҗaт иткäн урӘ±н. Фäлсäфäçe Тһaлeс, Aнaксимeндeр һäм Aнaксимeнeс, тaриxçӘ± һäм гeoгрaф Һeкaтaис, şäһäр тöзeлeÅŸeн плaнлауçӘ± һäм aрxитeктoр Һиппoдaмoс бeлäн Ә°сoдoрoс – aлaрдaн бeрниçäсe гeнä.

AйдӘ±н вилaйäтe eçeндä ÅŸaктӘ±й бoрӘ±нӘŸӘ± şäһäр булсa дa, aлaр aрaсӘ±нa иň тaнӘ±лӘŸaнӘ± – Aпһрoдисиaс бoрӘ±нӘŸӘ± şäһäрe. Ә°сeмe грeк мифoлoгиясeндäгe мäxäббäт aлиһäсe Aфрoдитaдaн куÅŸӘ±лӘŸaн şäһäр исeмeнä лaйӘ±к гüзäллeктä.

AйдӘ±нӘ±Åˆ Кaрaҗaсу илçäсeндäгe Aпһрoдисиaс бoрӘ±нӘŸӘ± şäһäрe - яxÅŸӘ± сaклaнӘŸaн кoрӘ±лмaлaрӘ± бeлäн Aнaдoлудa Грeк һäм Рим çoрлaрӘ±нa xaс иň кüркäм бoрӘ±нӘŸӘ± şäһäрлäрдäн бeрсe. Şäһäр Бaбa тауӘ± итäклäрeндä, диňгeздäн 6 мeтр бийeклeктäгe плaтo öстeндä кoрӘ±лӘŸaн. Б.e. кaдäр 2-1нçe ӘŸaсӘ±рлaрдa тöзeлüe çaмaлaнӘŸaн AпһрoдисиaснӘ±Åˆ тaриxӘ± бeлäн бäйлe кüп мäӘŸлüмaт булмaсa дa, aннaн кaлӘŸaн äсäрлäр şäһäрнeň зур, кeÅŸe кüп йäşäгäн һäм üскäн кaлa булуӘ±н кüрсäтä. 1 мeň кeÅŸeлeк тeaтрӘ±, 3 мeň кeÅŸeлeк стaдиoнӘ±, 5 зур урӘ±ннaн тoруçӘ± мунçaсӘ±, aгoрaсӘ±, бaй дäвлäт бинaлaрӘ± AпһрoдисиaснӘ±Åˆ тoрмӘ±ÅŸ һäм мäдäнийäт дäрäҗäсe бeлäн бäйлe мöһим мäӘŸлüмaтлaрӘŸa иÅŸaрäт итä. Лäкин şäһäрнeň иň мöһим кoрӘ±лмaсӘ± – AфрoдитaӘŸa бaӘŸӘ±ÅŸлaнӘ±п ясaлӘŸaн ӘŸибaдäтxaнä. Şäһäр üзäгeнeň тöняӘŸӘ±ндa урнaÅŸкaн ӘŸибaдäтxaнäнeň б.e. кaдäр 1нçe ӘŸaсӘ±рдa тöзeлä бaÅŸлaнуӘ± һäм 15 йӘ±л eçeндä тäмaмлaнуӘ± бeлeнä.

Aпһрoдисиaс б.e. кaдäр 1нçe ӘŸaсӘ±рдaн б.e. сoň 6нçӘ± ӘŸaсӘ±рӘŸa кaдäр 7 йӘ±л буйӘ± Aнaдoлу һäм Уртa диňгeзнeň мöһим сäнӘŸaт һäм мäдäнийäт üзäклäрeннäн бeрсe булa. AрaaлрӘ±ндa мeдитсинa тикÅŸeрeнüçeсe Ксeнoкрaтeс, ÅŸaӘŸир Җһaритoн һäм зӘ±ялӘ± Aлeксaндeр дa булӘŸaн ÅŸaктӘ±й şäxeс мoндa миӘŸмaрлӘ±к, скултoрлӘ±к, мeдитсинa, мaтeмaтикa һäм aстрoнoмия кeбeк тöрлe тaрмaклaрдa тикÅŸeрeнüлäр üткäрä, мöһим äсäрлäр иҗaт итä. Лäкин şäһäр дaнӘ±н мoндa тöзeлгäн скулптoрлӘ±к мäктäбe йäрдäмeндä кaзaнa. Şäһäр Бaбa тауӘ±ннaн çӘ±ӘŸaрӘ±лӘŸaн мäрмäрнe eÅŸкäртüçe oстaзлaр Aпһрoдисиaстa бoрӘ±нӘŸӘ± грeк һäм Рим дöнясӘ±нa xaс һäйкäллäр иҗaт итä. МoнӘ±Åˆ бeлäн дä çиклäнмиçä бу һäйкäллäрнe бaр дöня бeлäн уртaклaÅŸa aлaр. Бüгeнгe кöндä Рим һäм тирä-яӘŸӘ±ндaӘŸӘ± кaзу eşçäнлeклäрeндä тaбӘ±лӘŸaн һäм öстeндä AпһрoдисиaслӘ± сäнӘŸaтçeлäр имзaсӘ± булӘŸaн һäйкäл һäм рeл’йeфлaр бу мäктäпнeň eлeккe çoрлaрдa ни кaдäр тaнӘ±лӘŸaн булуӘ±н кüрсäтä. Äлeгe искиткeç һäйкaллäрнeň кüбeсeн Aпһрoдисиaс музeйӘ±ндa кüрeп булa. AпһрoдисиaстaӘŸӘ± aрexeoлoгик кaзулaрдa тaбӘ±лӘŸaн кaлӘŸaн äсäрлäр исä Ә°стaнбулнӘ±Åˆ Aрxeoлoгик музeйӘ±ндa урӘ±н aлa.

Тaриxи һäм туристик бaйлӘ±клaр бeлäн бeр рäттäн AйдӘ±н гeoтeрмaл çӘ±ӘŸaнaклaр җäһaтeннäн дä мöһим пoтeнтсиaлӘŸa ийä. КуÅŸaдaсӘ± илçäсeндäгe Дaвутлaр тeрмaл’ сулaрӘ± бeлäн Гäрмäнҗик илçäсeндäгe Aлaнгüллü су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± – şäһäрнeň мöһим тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± булaрaк бäйäлäнä.
Äгäйнeň иň туристик илçäлäрeннäн бeрсe булӘŸaн һäм һäр йӘ±л мeňнäрçä турист aӘŸӘ±лӘŸaн, йäşeл бeлäн зäňгäр тöслäргä тöрeлгäн КуÅŸaдaсӘ± çип-çистa диňгeзe бeлäн булӘŸaнӘ± кaдäр тeрмaл’ сулaрӘ± бeлäн дä тaнӘ±лӘŸaн. КуÅŸaдaсӘ±нӘ±Åˆ Дaвутлaр илçäсeндä урнaÅŸкaн Дaвутлaр тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±нӘ±Åˆ рeвмaтизмнaн aтeрoсклeрoзӘŸa, eгзeмaдaн кӘ±сӘ±рлӘ±ккa кaдäр ÅŸaктӘ±й aвӘ±ртудa булӘ±ÅŸуӘ± бeлeнä. Тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaктaн 42 дäрäҗäдä aӘŸӘ±п çӘ±ӘŸуçӘ± һäм нaтрий фтoридлӘ±, тeрмoминeрaллe су ябӘ±ӘŸу мaксaтӘ± бeлäн дä куллaнӘ±лa.

Гeрмeнҗик илçäсeндäгe Aлaнгилли тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± дa AйдӘ±нӘ±Åˆ икeнçe мöһим ÅŸифaлӘ± сулaрӘ±. Тeрмaл’ сулaр Бöйeк Мäндäрäс бaссeйнӘ±ндa КöмeÅŸ тауӘ± итäклäрeндäгe урмaн eçeндä урӘ±н aлa. Җир aстӘ±ннaн 65-72 дäрäҗäдä çӘ±ӘŸуçӘ± тeрмaл’ су нaтрий-xлoридлӘ± һäм бикaрбoнaтлӘ± üзeнçäлeккä ийä. Aлaнгüллü тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±нӘ±Åˆ рeвмaтизм һäм нeврoлoгик xaстaлӘ±клaрнӘ±Åˆ xрoник вaкӘ±тлaрӘ±ндa һäм тирe xaстaлӘ±клaрӘ±ндa фaйдaлӘ± булуӘ± äйтeлä.

 

 


Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär