Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 3

Муглa шәһәрeндәгe Җoлтaнийe тeрмaль су чыгaнaклaры xaкындa Өзлeм Ялчын язмaсы

Төркиядә сәлaмәтлeк һәм туризм 3

Бoдрум, Мaрмaрис, Дaтça, Фeтһийe кeбeк Тöркийäнeň иň туристик илçäлäрe МуӘŸлa şäһäрeнä бäйлe. Aнтaлиядaн сoň иň кüп турист aӘŸӘ±лӘŸaн şäһäр һäр йӘ±л 3 миллиoннaн aртӘ±к җирлe һäм çит ил туристӘ±н кунaк итä. МуӘŸлa, ÅŸул ук вaкӘ±ттa, 15 çaкрӘ±млӘ±к яр буйӘ± бeлäн Тöркийäнeň иň oзӘ±н яр буйӘ± şäһäрe булӘ±п тoрa. Уртa диňгeз бeлäн Äгäй диňгeзe кoçaклaÅŸкaн МуӘŸлaӘŸa бирüзä тöсeндäгe диňгeздä йöзäргä килüçeлäр ÅŸaктӘ±й кüп.

Һисaр тауӘ± итäклäрeндä урӘ±н aлӘŸaн МуӘŸлaнӘ±Åˆ тaриxӘ± б.e. кaдäр 3 мeňeнçe йӘ±лӘŸa кaдäр бaрӘ±п тoтaÅŸa. Бeрeнçe çoрлaрдa КaйрaлӘ±лaр йäşäгäнe öçeн “Кaря” дип aтaлӘŸaн тöбäкнeň бeлeнüçe тaриxӘ± Xeттлaр бeлäн бaÅŸлaнa. Xeттлaр “Луггa” дип йöрткäн МуӘŸлa тöбäгe сoňӘ±ннaн Фриглaр, ЛидялӘ±лaр, Пирслaр, РимлӘ±лaр һäм Визaнтиялeлäр xaкимийäтeн aстӘ±ндa булa. 1391нçe йӘ±лдa Я±лдӘ±рӘ±м Бeязит тaрaфӘ±ннaн ӘžoсмaнлӘ± дäвлäтe җирлäрeнä куÅŸӘ±лӘŸaн бу тöбäк ул вaкӘ±ттaн сoň МeнтeÅŸe исeмeн aлa. ÅžaктӘ±й тсивилизaтсия йäşäгäн МуӘŸлa тaриxи кoрӘ±лмaлaр җäһaтeннäн дä бик бaй; вилaйäт eçeндä тaриxнӘ±Åˆ тöрлe çoрлaрӘ±ннaнк aлӘŸaн 6 бoрӘ±нӘŸӘ± şäһäр һäм 12 xäрäбä бaр.

Бüгeнгe кöндä туристлaр кüбрäк Бoдрум, Мaрмaрис, Фeтһийe, Дaтça кeбeк тaнӘ±лӘŸaн ял итü урӘ±ннaрӘ±нa бaрсa дa, МуӘŸлa şäһäрe бoзӘ±лмaӘŸaн тaриxи һaвaсӘ± һäм üзeнä xaс aрxитeктурaсӘ± бeлäн һäркeмнe ӘŸaҗäпкä кaлдӘ±рa. Тирä-яӘŸӘ±ндaӘŸӘ± люкс туризм üзäклäрeнä кaрaмaстaн oригинaл’ булӘ±п кaлӘŸaн şäһäр, aйӘ±руça, eлeккe aӘŸaçтaн ясaлӘŸaн тöрeк һäм Рим öйлäрe бeлäн тaнӘ±лa. ПрoйeктлaрӘ±, бизäклäрe, дизaйн һäм oригинaл’ мoрҗaлaрӘ± бeлäн тaнӘ±лӘŸaн МуӘŸлa öйлäрe трaдитсиoн тöрeк aрxитeктурaсӘ±нӘ±Åˆ бüгeнгe кöнгä кaдäр ирeÅŸкäн üрнäклäрeдeр.

Eлeккe çoрлaрдaн бирлe тöрлe тсивилизaтсиялäрнeň öйe булӘŸaн МуӘŸлa şäһäрe тaриx буйӘ± ÅŸифaлӘ± сулaрӘ± бeлäн кeÅŸeлäргä сäлaмäтлeк тaрaткaн. Вилaйäт eçeндä урнaÅŸкaн кüп сaндaӘŸӘ± тeрмaл’ çӘ±ӘŸaнaклaрдaн бeрсeн aňлaтмӘ±йça булмӘ±й. Ул дa булсa – Җoлтaнийä тeрмaл’ сулaрӘ±дӘ±р.

МуӘŸлaнӘ±Åˆ КöйҗeӘŸиз илçäсeнä бäйлe Җoлтaнийä aвӘ±лӘ±ндaӘŸӘ± Җoлтaнийä тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± һäр йӘ±л җирлe һäм çит ил туристӘ±н üзeнä җäлeп итä. Җoлтaнийä килüçeлäргä ÅŸифaлӘ± сулaр бeлäн бeр рäттäн искиткeç тaбиӘŸaт кoçaӘŸӘ±н дa тäкдим итä. Йäм-йäşeл нaрaт урмaннaрӘ±, КöйҗeӘŸиз кüлe, 112 тöрлe кoÅŸ тöрe йäşäгäн кoÅŸ җäннäтe бeлäн Җoлтaнийä ял итäр öçeн искиткeç урӘ±н.

ТaриxӘ± 2 мeň йӘ±л eлeккeгä бaрӘ±п тoтaÅŸуçӘ± Җoлтaнийä тeрмaл’ су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ± мифoлoгиядa üлeмсeзлeкнe eзлäвçeлäр урӘ±нӘ± булaрaк бeлeнä. Ãœлeмсeзлeктäн тӘ±ÅŸ Җoлтaнийä сулaрӘ±нӘ±Åˆ һäр çoрдa кeÅŸeлäргä ÅŸифa тaрaтуӘ± бeлeнä. Кüбрäк xaстaнӘ±Åˆ дäвaлaнa aлуӘ± һäм ÅŸифaлӘ± сулaрдaн фaйдaлaнa aлуӘ± öçeн Рим çoрӘ±ндa мoндa xaстaxaнä тöзeлä. Xaстaxaнäгä кeргäн урӘ±ндa исä “Тäňрeлäр исeмe бeлäн мoндa üлeм кeрä aлмӘ±й” дип язӘ±лӘŸaн. Җoлтaнийä тeрмaл’ сулaрӘ± aртӘ±ндaӘŸӘ± Öлeмeз тауӘ±нӘ±Åˆ исeмeнeň дä тeрмaл’ сулaрдaн куйӘ±луӘ±нa Ә±ÅŸaнaлaр. “Öлeмeз” сüзe “üлä aлмaс” дигäннe aňлaтa.

Рим çoрӘ±ннaн кaлӘŸaн Җoлтaнийä тeрмaл’ сулaрӘ± бaй минeрaл структурaсӘ±, кeÅŸe тäнeн ял иттeрüçe җӘ±лӘ±лӘ±ӘŸӘ± һäм куйӘ± aӘŸӘ±мӘ± бeлäн мeňнäрçä йӘ±л булӘŸaнӘ± кeбeк бüгeнгe кöндä дä ÅŸифa тaрaтӘ±рӘŸa дäвaм иттeрä. ÅžифaлӘ± сулaр 39-4 дäрäҗäдäгe җӘ±лӘ±лӘ±ктa çӘ±ӘŸa. Ãœткäрeлгäн лaбoрaтoрия тикÅŸeрeнüлäрeндä сунӘ±Åˆ кaлтсий, xлoр, кaлтсий сулфaт, кaлтсий сeрa, брoмид, рaдoн һäм рaдиoaктив мaтдäлäрдäн тoруӘ± öйрäнeлдe. Тсинк җäһaтeннäн дä бaй булӘŸaн Җoлтaнийä тeрмaл’ сулaрӘ± рeвмaтизм xaстaлӘ±клaрӘ±, бöйeр һäм сидeк юлӘ± инфeктсиялäрeндä, мeтaбoлизм бoзӘ±клӘ±ӘŸӘ±, стрeс, тирe һäм xaтӘ±н-кӘ±з xaстaлӘ±клaрӘ± кeбeк ÅŸaктӘ±й çирдä булӘ±ÅŸуӘ± бeлeнä.

Җoлтaнийä тeрмaл’ сулaрӘ± Тöркийäнeň иň юӘŸaрӘ± рaдиoaктивлӘ±ккa ийä су çӘ±ӘŸaнaклaрӘ±. РaдиoaктивлӘ±кнӘ±Åˆ дäвaлауçӘ± кöçe йäрдäмeндä пaрaлиçлӘ± xaстaлaрнӘ±Åˆ дäвaлaнӘŸaннaн сoň aяклaрӘ±нa бaсуӘ± äйтeлä. Лäкин Җoлтaнийäнeň ÅŸифaлӘ± сулaрӘ± һäр xaстaлӘ±ктa булӘ±ÅŸмӘ±й. Ямaн ÅŸeÅŸ, тубeркулeз, йöрäк һäм xрoник бöйeр xaстaлӘ±ӘŸӘ± бeлäн интeгüçeлäр иӘŸтибaрлӘ± булӘ±рӘŸa тийeÅŸ. Çöнки рaдиoaктивлӘ±к бу çирлäрдä зӘ±янлӘ±.
ЯбулӘ± һäм öстe açӘ±к бaссeйннaрӘ± булӘŸaн Җoлтaнийä тeрмaл’ сулaрӘ± янӘ±ндa бaлçӘ±к вaннaсӘ± дa бaр. “Гüзäллeк бaлçӘ±ӘŸӘ±â€ булaрaк бeлeнüçe бу бaлçӘ±ккa туристлaр зур кӘ±зӘ±ксӘ±ну кüрсäтä.

Җoлтaнийäнeň искиткeç тaбиӘŸaтeн кüрeргä, ÅŸифaлӘ± сулaрӘ±ндa йöзäргä йäисa бaлçӘ±к вaннaсӘ±ндa гüзäллäşeргä тeлäвçeлäр мoндa, aйӘ±руça, КöйҗeӘŸиз һäм Дaляндaн кузӘŸaлуçӘ± кöймäлäрдä килä aлa.

 


Etiketlar:

Bäyläneşle xäbärlär