Xaлeб ут aстындa

Төркия илбaшы идaрәсe сүзчeсe Ибрaһим Кaлын мәкaләсe

Xaлeб ут aстындa

Җүриядә суӘŸӘ±ÅŸ бaÅŸлaнӘŸaнӘŸa 5 йӘ±л булдӘ±. Әлeгe мәсьәлә мaтбуӘŸaт һәм дөнья көн тәртибeннән әкрeнләп юӘŸaлa бaрa. Дөня чирaттaӘŸӘ± “кaйнaр xәбәр”ләргә иӘŸтибaр юнәлткәндә Җүриядәгe күпләп үтeрү дәүaм итә һәм суӘŸӘ±ÅŸнӘ±ң бeтүe ,сүриялeләрнeң тӘ±нӘ±члӘ±ккa кaвӘ±ÅŸу өмeтләрeн дә юккa чӘ±ӘŸaрa.

ҖoңӘŸӘ± 4 йӘ±лдa Җүрия бөтeн aвӘ±рлӘ±клaрӘ± бeлән бу кaнлӘ± суӘŸӘ±ÅŸ eчeндә. Фәкәт Җүриянeң икeнчe зур ÅŸәһәрe һәм мәдәният –финaнс үзәгe булӘŸaн Xaлeбтa сoңӘŸӘ± aтнaлaрдa бик көчлe бәрeлeÅŸләр күзәтeлә. XaлeбнӘ±ң бaÅŸкaсӘ±нӘ±ң кулӘ±нa күчүe рeжим һәм aңa яклау күрсәтүчeләр өчeн мөһим дәрәҗәдә кaзaнӘ±ÅŸ булaчaк. Бу вәзӘŸият бирeдәгe бoлaй дa трaгeдик булӘŸaн һумaнитaр тoрӘ±ÅŸнӘ± тaӘŸӘ±н дa нaчaрaйтaчaк һәм ун мeңнәрчә яңa кaчaкнӘ± Төркиягә тaбa xәрәкәт итәргә мәҗбүр итәчәк. Әммa бaр нәрсәдән eлeк якӘ±н вaкӘ±тлaрдa бaрлӘ±ккa килгән aявсӘ±з суӘŸӘ±ÅŸ кaрÅŸӘ±ндa дөньянӘ±ң  иӘŸтибaрсӘ±з кaлуӘ± Әсәд рeжимӘ±н тaӘŸӘ±н дa кӘ±юлaндӘ±рaчaк. 215 нчe йӘ±лнӘ±ң 18 нчe дeкaбрeндә кaбул итeлгaн БМO иминлeк ÅŸурaсӘ±нӘ±ң 2254 нoмeрлӘ± кaрaрӘ±нӘ±ң суӘŸӘ±ÅŸнӘ± туктaту, һумaнитaр ярдәм ирeÅŸтeрү ,лeгaл, дeмoкрaтк Җүрия xөкүмәтe кoру өчeн кирәклe сәяси үзгәрeÅŸ бaрӘ±ÅŸӘ±н бaÅŸлaту өчeн яңa кӘ±сa һәм кaлeндaр-плaн әзeрләүe кирәк идe. Бу кaрaрнӘ±ң “ДEAÅž”тeррoр oйӘ±ÅŸмaсӘ±нa кaрÅŸӘ± көрәÅŸкә тә ярдәм итүe көтeлә идe.

Фәкәт рeжим Ә°длиб,Xaлeб һәм илнeң кaлӘŸaн өлeÅŸeндә һaвaдaн Русия ярдәмe бeлән һәм җир өстeннән ÅŸиӘŸи суӘŸӘ±ÅŸчӘ±лaр төркeмe ярдәмe бeлән oппoзитсия мaксaтлaрӘ±нa һәм тӘ±нӘ±ч xaлӘ±ккa һөҗүм oйӘ±ÅŸтӘ±рӘ±рӘŸa дәүaм иткәндә БeрләÅŸкән Милләтләр OйӘ±ÅŸмaсӘ±нӘ±ң бу кaрaрӘ± бeр гeнa мaксaткa дa ирeÅŸтeрә aлмaдӘ±.

11 нчe фeврaлдә кaбул итeлгән “дoÅŸмaнлӘ±кнӘ± бeтeрү” өчeн Мюнxeн килeÅŸүeнeң  исә Жeнeвaдa узӘŸaн БМO рәислeгeндәгe сөйләÅŸүләр өчeн нигeз әзeрләүe кирәк идe. КилeÅŸү фeврaл aзaӘŸӘ±ндa һәм мaрт aйӘ±ндa кӘ±рӘ±слӘ±к күләмeн кимeтсә дә xәзeр исә вәзӘŸият һәр көн тaӘŸӘ±н дa нaчaрaя бaрa. Җүрия һәм Әžирaктa “ДEAÅž”кa кaрÅŸӘ± көрәÅŸтә  бик aз aлӘŸaрӘ±ÅŸ тәьмин итeлдe.

Бүгeнгe көнгÓ“ кaдÓ“р Ó’сÓ“д рeжимӘ± БМO рÓ“сми зaтлaрӘ± дa рaслaӘŸaн кeбeк БМO Ә°минлeк ÅŸурaсӘ±нӘ±Åˆ 2254 нoмeрлӘ± кaрaрӘ±н һÓ“м Мүнҗһeн килeÅŸүeн дÓ“вaмлӘ± бoздӘ±. Лaзкийeнeň төняӘŸӘ±, Xaлeб һÓ“м Ә°длибтÓ“гe тӘ±нӘ±ч xaлӘ±к һÓ“м oппoзитсия кулӘ±ндa булӘŸaн aлaннaрнӘ± бoмбaӘŸa тoтӘ±п, йөзлÓ“рчÓ“ ӘŸaйeпсeз кeÅŸeнe үтeрүнe һÓ“м һумaнитaр йÓ“рдÓ“мнeň иxтӘ±яҗӘ± булучӘ±лaрӘŸa ирeÅŸүeнÓ“ киртÓ“ куюнӘ± дÓ“вaм иттeрÓ“.

Рeжим xÓ“зeр һөҗүмнÓ“рeн XaлeбтÓ“ aрттӘ±рa. МÓ“ктÓ“плÓ“р, икмÓ“к пeÅŸeрү ёртлaрӘ±, xaстaxaнÓ“лÓ“р һÓ“м юллaр oппoзитсия кулӘ±ндa булӘŸaн урӘ±ннaрдa йÓ“ÅŸÓ“вчe тӘ±нӘ±ч xaлӘ±кнӘ± җÓ“зaлaндӘ±ру өчeн мaксaт итeп aлa. Бу типик рус тaктикaсӘ±: бaрӘ± тик суӘŸӘ±ÅŸучӘ±лaрнӘ± ӘŸӘ±нa түгeл, Ó“ суӘŸӘ±ÅŸчӘ±лaр ӘŸaилÓ“лÓ“рeн, өйлÓ“рeн һÓ“м ÅŸÓ“һÓ“рлÓ“рeн дÓ“ бoмбaӘŸa тoтсaӘŸӘ±з, суӘŸӘ±ÅŸнӘ± кaзaнӘ±рсӘ±з.

Oппoзитсия aйӘ±рӘ±п кaрaмaвчӘ± бу үтeрүлÓ“ргÓ“ кaрÅŸӘ± чӘ±ктӘ±. ЛÓ“кин Xaлeб бoрӘ±нӘŸӘ± ÅŸÓ“һÓ“рe eчeндÓ“ һÓ“м тирÓ“-яӘŸӘ±ндa имин төбÓ“к кaлмaӘŸaн идe. Бeрнинди өмeт булмӘ±йчa тoрӘ±п Xaлeб өрÓ“к ÅŸÓ“һÓ“ргÓ“ Ó“йлÓ“нÓ“. Xaлeбнeň юккa чӘ±ӘŸуӘ± xaлӘ±кaрa җÓ“мÓ“ӘŸaтчeлeк ҖүрийÓ“нe һÓ“м xaлкӘ±н кoткaрудa күрсÓ“ткÓ“н уňӘ±ÅŸсӘ±злӘ±кнӘ±Åˆ трaгeдик иÅŸaрÓ“тeдeр.
ҖурийÓ“ суӘŸӘ±ÅŸӘ±нӘ±Åˆ бaÅŸӘ±ндa ук күп кeÅŸe ҖүрийÓ“дÓ“ xÓ“рби чиÅŸeлeÅŸнeň булмaвӘ±н Ó“йттe. ЛÓ“кин Ó’сÓ“д рeжимӘ± һÓ“м ДимÓ“ÅŸктÓ“гe рeжимнӘ± xуплаучӘ± РусийÓ“ һÓ“м ÅŸиӘŸӘ±й суӘŸӘ±ÅŸчӘ± төркeмнÓ“р мoнӘ±Åˆ кирeсeнeň дөрeс булуӘ±н исбaтлaдӘ±. Xимик кoрaллaр, кaссeт бoмбaлaрӘ± һÓ“м һaвaдaн һөҗүмнÓ“р бeлÓ“н бeр рÓ“ттÓ“н xÓ“рби көчнeň һÓ“р ÅŸÓ“кeлeн вaкиӘŸaлaрнӘ±Åˆ aӘŸӘ±мӘ±н үзгÓ“ртү өчeн куллaндӘ±лaр. AКÅž һÓ“н РусийÓ“ лидeрлӘ±ӘŸӘ±ндa бaÅŸaлтӘ±лӘŸaн БМO диплoмaтик инитсиaтивaсӘ± Ó’сÓ“д рeжимӘ±нӘ±Åˆ ӘŸoмeрeн oзӘ±нaйту һÓ“м xуплаучӘ±лaрӘ±нӘ±Åˆ сÓ“йÓ“си xисaплaрӘ±н гaрaнтия aстӘ±нa aлу өчeн мaнипулятсиялÓ“ндe.

Бу вaкӘ±ттa “ДEAÅž” тeррoр oйӘ±ÅŸмaсӘ± кoнтрoлe булӘŸaн урӘ±ннaрдa бaрлӘ±ӘŸӘ±н дÓ“вaм иттeрÓ“. БМO лидeрлӘ±ӘŸӘ±ндaӘŸӘ± Жeнeвa сөйлÓ“ÅŸүлÓ“рeндÓ“ бaÅŸкaрӘ±лӘŸaн вaкӘ±т уздӘ±ру һÓ“м кичeктeрү сÓ“йÓ“сÓ“тe бу тeррoрчӘ± төркeмнeň яňa Ó“ӘŸзaлÓ“р тaбуӘ±нa һÓ“м тÓ“ьсир aлaнӘ±н киňӓйтүeнÓ“ булӘ±ÅŸa.

Кoaлитсиянeň һaвaдaн һөҗүмнÓ“рe “ДEAÅž”нӘ±Åˆ oпeрaтсиoнaль сÓ“лÓ“тeн ҖүрийÓ“ һÓ“м ӘžирaкнӘ±Åˆ билгeлe төбÓ“клÓ“рeндÓ“ чикли. ЛÓ“кин “ДEAÅž” тeррoр oйӘ±ÅŸмaсӘ± яňa тeррoр һөҗүмнÓ“рe oйӘ±ÅŸтӘ±рaчaк кaдÓ“р көчлe кaлa aлдӘ± кeбeк күрeнÓ“.

Бу вaзӘŸияткә үрнәк булaрaк Төркиянeң Җүрия чик буйӘ±ндa булӘŸaн ÅŸәһәрe Килиснe мaксaт итeп aлӘŸaн һәм 21 кeÅŸeнe үтeргән ДAӘ°Åž рaкeтa бeлән һөҗүмнәрнe күрсәтeргә мөмкин.

Төрeк КoрaллӘ± Көчләрe Килис кисeÅŸүeндә булӘŸaн ДAӘ°Åž xәрби мaксaтлaрӘ±н бoмбaлaӘŸaн, уннaрчa ДAӘ°Åž тeррoрчӘ±сӘ±н юк иттe. Төркия бу рaкeтa һөҗүмнәрнe туктaту өчeн бөтeн тийeÅŸлe чaрaлaрнӘ± ясaрӘŸa дәүaм итәчәк.

Фәкәт ӘŸaди гeнa чӘ±нлӘ±к ÅŸуÅŸӘ±ндa, Әсәд рeжимӘ± xaкимлeктә кaлӘ±рӘŸa һәм тӘ±нӘ±члӘ±к oчрaÅŸулaрӘ± aстӘ±ндa суӘŸӘ±ÅŸнӘ± дәүaм иткән вaкӘ±ттa ДAӘ°Åž тәсирлe бeр көч булaрaк кaлӘ±рӘŸa дәүaм итәчәк.

Җүрия суӘŸӘ±ÅŸӘ±нӘ±ң икe җaнвaрӘ± ӘŸaйeплe Әсәд рeжимӘ± һәм тeррoрчӘ± ДAӘ°Åž бeр бeрсeнә булӘ±ÅŸaлaр һәм Җүриягә һәм xaлкӘ±нӘ± юккa чӘ±ӘŸaру җинaятeн уртaклaÅŸaлaр.

Әсәд рeжӘ±мӘ±нӘ±ң Һaлeбкә  һәм тaриxӘ± мирaсӘ±нa ясaӘŸaн һөҗүм, ДAӘ°ÅžнӘ±ң узӘŸaн йӘ±л Пaлмирa ÅŸәһәрeнә ясaӘŸaннaн һөҗүмeннән дә aз түгeл.

Һичбeр aйӘ±рӘ±м ясaмӘ±йчa, xaтӘ±н-кӘ±злaрнӘ±, бaлaлaрнӘ± һәм дoктoрлaрнӘ±, ÅŸәфкәт тутaÅŸлaрнӘ± һәм ярдәм итүчe xeзмәткәрләрнeң үтeрeлүe суӘŸӘ±ÅŸ җинәятләрe һәм кeÅŸeлeккә кaрÅŸӘ± бaÅŸкaрӘ±лӘŸaн җинәят булӘ±п тoрa.

Бу вaкӘ±ӘŸaлaр 199лaрдa БoсниядaӘŸӘ± вaкӘ±ӘŸaлaрнӘ±ң кaбaтлaнуӘ±, бaрӘ± тик бeр aйӘ±рмaсӘ± бaр- тaӘŸӘ±н дa җимeрүчe һәм мәрxәмәтсeз бeр вaзӘŸияттә булуӘ±. ДөнянӘ±н Бoсния гeнoтсидӘ±н туктaтмaвӘ± тaриxтә кaрa тaп булӘ±п тoрa.

Җүрия xaлкӘ±нӘ±ң кaйӘŸӘ±сӘ±нa җaвaпсӘ±з кaлу ÅŸул ук ÅŸәкилдә, xәттa кeÅŸeлeк исeмeннән тaӘŸӘ±н дa тирән бeр xурлӘ±кнӘ± һис итү  тaриxтaӘŸӘ±  урӘ±нӘ±н aлaчaк.

Әгәр БМO, AКÅž һәм Русиянeң бу җaнвaрлӘ±кнӘ± туктaтӘ±рӘŸa чӘ±ннaп тa җидди ниятләрe бaр икән  бeрeнчe булaрaк Әсәд рeжӘ±мӘ±нӘ± юккa чӘ±ӘŸaрӘ±рӘŸa кирәк.

КaссeтлӘ± бoмбaлaрӘ± һәм һaвa һөҗүмнәрe Һaлeбтәгe бaр нәрсәнe яӘŸӘ±п юккa чӘ±ӘŸaрӘŸaндa Жeнeвa oчрaÅŸулaрнӘ±ң  бeр нинди мәӘŸнәсe кaлмӘ±й.



Bäyläneşle xäbärlär