نگاه سیاست خارجی ترکیه، تهدیدها و فرصتها

در حالی که تحولات منطقه ای و جهانی از یک سو برای سیاست خارجی ترکیه ریسکهایی را به همراه آورده، اما از سوی دیگر فرصت های مختلفی نیز ارائه کرده است.

نگاه سیاست خارجی ترکیه، تهدیدها و فرصتها

در سطح جهانی و منطقه ای، دیپلماسی ترکیه شاهد دوره بسیار پویایی است. در حالی که تحولات منطقه ای و جهانی از یک سو برای سیاست خارجی ترکیه ریسکهایی را به همراه آورده، اما از سوی دیگر فرصت های مختلفی نیز ارائه کرده است.

در برنامه این هفته ، سیاست خارجی ترکیه را از لابلای این خطرات و فرصت ها تحلیل خواهیم کرد.

این مطلب توسط پروفسور دکتر جمیل دوغاچ ایپک عضو هیات علمی دانشکده روابط بین الملل دانشگاه کاراتکین ترکیه نوشته شده است.

سیاست خارجی ترکیه در هفته های اخیر با تراکم فوق العاده ای روبرو شده است. حوادث جهانی و منطقه ای، خطرات و فرصت های سیاسی و اقتصادی متعددی را با خود به همراه آورده است. عامل اصلی این روند پر تحول، بی تردید، اقدامات اخیر دولت آمریکا است. اقدامات دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا که انتقادات بسیاری را دربر داشته به فرایندی تبدیل شده که در طی آن روابط و همکاری آمریکا با متحدان سابق خود را به شدت تضعیف می کند.

می توان ادعا کرد که برای این اقدامات دو دلیل وجود دارد که البته یکی از آنها ظاهری است. دلیل ظاهری بازداشت شدن کشیش برونسون میسیونر‌آمریکایی در ترکیه به دلیل ارتباط و نظارت بر اعمال گروه تروریستی فتو در ترکیه است. اما در واقع عامل اصلی، این رویکرد مانع آفرین ترکیه در برابر سازمان تروریستی PKK/YPG در سوریه است که به عنوان عامل اصلی بازدارندگی واشنگتن برای آینده منطقه در نظر گرفته شده است.

خطرات ناشی از جنگ سوریه نه تنها روابط ترکیه و آمریکا را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه دیدگاه های روسیه، ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروپا را در مورد منطقه به چالش می کشد. این وضعیت تنش بین بازیگران را تشدید می نماید. نگرانی اصلی ترکیه، تهدیدات امنیتی است. در این خصوص رویکرد دیگر کشورها نیز اجبار موجود در حفظ تعادل دیپلماتیک در منطقه است.

ریسکهایی که ترکیه در سوریه با آن مواجه است صرفا اقدامات گروه تروریستی PKK / YPG نیست. ارتش ترکیه در حال حاضر در ارتفاعات قندیل و دیگر مناطق عراق با تروریست های PKK مبارزه می کند. از سوی دیگر، مبارزه داخلی و خارجی علیه سازمان تروریستی FETO  نیز بخش مهمی از انرژی و منابع کشور را به خود اختصاص داده است.

واضح است که به دنبال تنش میان ترکیه و آمریکا شاهد کاهش ارزش لیر هستیم که این امر نیز نشان از مجبوریت مبارزه دولت آنکارا در چندین جبهه دارد.  بی تردید تنشهای روی داده در اقتصاد ترکیه خطراتی را برای امنیت داخلی و خارجی کشور در پی دارد.

در چارچوب این تابلوی پرمساله، حضور ترکیه در ترکیب بین المللی ویژه ای که بعد از جنگ جهانی دوم قرار گرفته در معرض سوال قرار گرفته است. می دانیم که ترکیه به عنوان عضور از ناتو همرا ه با آمریکا و دیگر کشورهای عضو ناتو در پیمانها و سیاستهای مشترک متعددی جای دارد. اما به رغم این شرایط، بسیاری از متفقین ترکیه نه تنها در روند مبارزه آنکارا با تروریستهای فتو و پ.ک.ک از ترکیه حمایت نکردند بلکه بعضا در جبهه مخالف کشورمان قرار گرفتند.

از سوی دیگر رفتار آمریکا در قبال تلاطم اخیر اقتصادی در ترکیه، آنکارا را در قبال ناتو با پرسشهایی مواجه کرد. این در حالی است که خواست ترکیه از ناتو در زمینه تامین امنیت کشور در قبال خطرات محتمل از سوریه تامین نشد و حتی درخواست ترکیه برای خرید موشکهای اس-400 از روسیه برای تامین این خلا امنیتی سبب بروز تنشهای جدیدی با آمریکا و اروپا شد.

این روند سبب شد تا زمینه توسعه تفاهمات میان ترکیه با کشورهای روسیه و چین فراهم شود.  به نظر می رسد این روند صرفا به خریدهای نظامی محدود نمی شود. تعداد و ماهیت مذاکرات بین مخاطبان روس و ایرانی با مقامات و دیپلمات های ترک جایگزین ارتباطات گذشته ترکیه با آمریکا شده است. می توان گفت که در مورد بحران سوریه و به ویژه بحران ادلب میان  آنکارا و واشنگتن ارتباط قابل توجهی وجود نداشت.

به طور خلاصه، اگرچه ترکیه از همه طرف با ریسکهای متعددی روبرو است اما در کنار این ریسکها  فرصت های زیادی نیز وجود دارد. این وضعیت می تواند سبب بروز نقاط عطفی در دیپلماسی آنکارا شود.



خبرهای مرتبط