Balkanske Aktualnosti 16/2018

Jedna od najpoznatijih karakteristika Srpske radikalne stranke je da su smatrali da su granice današnje Srbije jako male i da se treba zagovarati ekspanzionistička politika.

Balkanske Aktualnosti 16/2018

Balkanske Aktualnosti 16/2018

 

Žalbeno vijeće Mehanizma u Hagu osudilo je 11. travnja 2018. godine predsjednika Srpske radikalne stranke i člana skupštine Srbije Vojislava Šešelja na 10 godina zatvorske kazne. Vojislav Šešelj je osuđen na 10 godina zatvora zbog podsticaja i počinjenja progona Hrvata u selu Hrtkovci u Vojvodini, 1992. godine. Šešelj, koji s jedne strane poriče presudu da je kriv, s druge strane kaže da je ponosan i da je spreman da iste radnje ponovi i u buduće.

 

Međunarodni sud za zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije počeo je da radi 1993. godine, a zvanično je zatvoren krajem 2017. godine. Odlukom Vijeća sigurnosti UN-a 2010. godine naslijeđe ovoga suda, nadležnost i uredbe preuzelo je Žalbeno vijeće Mehanizma u Hagu. Presude koje su donesene na Međunarodnom sudu za zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije i žalbe od sada su u sklopu ovog Mehanizma.

Vojislav Šešelj je bio samo jedan od optuženika kome se sudilo na Međunarodnom sudu za zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije. Šešelju se sudilo po optužnici počinjenih krivičnih djela protiv čovječnosti u Hrvatskoj i BiH i kršenju ratnih zakona. Šešelj je period od 2003-2014. godine proveo u zatvoru, a u prosincu 2014. godine je privremeno pušten na slobodu. U ožujku 2016. godine Šešelj je oslobođen. No, u okviru žalbe, presuda o oslobađanju je dijelom poništena tako da je Šešelj osuđen na 10 godina zatvorske kazne. Pošto je prilikom suđenja u zatvoru proveo skoro 12 godina, Apelaciono vijeće suda konstatovalo je da je Šešelj kaznu već odslužio, jer je u pritvoru u Hagu bio od 2003. do 2014. godine.

Proglašenje Šešelja krivim nakon oslobađanja bitno je sa moralnog aspekta u povijesti. Potpuno je bilo jasno i otvoreno šta je Šešelj radio tokom 90-tih godina, no Međunarodni krivični sud za zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije nije uspio prikupiti dovoljno konkretnih dokaza.

Srpska radikalna stranka, koju je Šešelj osnovao u februaru 1991. godine, nacionalistički nastrojena i antizapadna, bila je samo jedna od bedema uprave bivšeg srpskog lidera Slobodana Miloševića u to doba. Srpska radikalana stranka, koja je oko sebe okupila ultra nacionalističke strukture, u vanjskoj politici je gajila simpatije prema Rusiji. Početkom 90-tih godina, simpatizeri Srpske radikalne stranke su predvodili radnje progona nesrpskog stanovništva, a naročito hrvatske manjine. Srpska radikalna stranka je predvodila i stvaranje pritiska nad opozicijom, studentskim udruženjima, nezavisnim medijskim izvorima, sindikatima, pravosuđem i ostalim sličnim faktorima. Na primjer, 1998. godine, kada je Srpska radikalna stranka bila na vlasti, zahvaljujući zakonu kojeg su izglasali, u roku od dvije godine od nezavisnih medijskih izvora je prikupljena kazna u vrijednosti od 1,5 milijuna eura. U isto to vrijeme Srpska radikalna stranka je bez posla ostavljala sve akademske radnike i profesore koji nisu radili u korist stranke.

Jedna od najpoznatijih karakteristika Srpske radikalne stranke je da su smatrali da su granice današnje Srbije jako male i da se treba zagovarati ekspanzionistička politika. U tom okviru je ova stranka organizovala navodne dobrovoljne jedinice koje su počinile velike ratne zločine na prostoru Hrvatske i BiH. Ovo je ujedno bio i glavni razlog zbog čega se Šešelju sudilo na Međunarodnom krivičnom sudu za zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije.

Šešelj je jednom prilikom izjavio slijedeće:

¨Milošević je sve organizirao. Mi bi pronalazili dobrovoljce, on bi obezbjeđivao vojne uniforme, oružje, potrebnu vojnu tehnologiju i autobuse...Bez njegovog znanja i odobrenja na srpskoj strani se ništa ne bi moglo dogoditi.¨

Ovom izjavom Šešelj je priznao da je formirao dobrovoljne ratne jedinice i da je ova vrsta zločina 90-tih godina funkcionisala u okviru države Srbije. Postupak protiv Šešelja bio je jako težak jer su sve optužbe koje su njemu bile usmjerene zanimale i Beograd. No, činjenica je da Međunarodni sud za zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije nije bio sud za države, već za pojedince.

Šešeljova Srpska radikalna stranka bila je najjača politička stranka koja je neprekidno u Srbiji djelovala u periodu od 1998-2008. godine. Nakon toga je došlo do podijele unutar stranke, čime je i oslabljena njena snaga. Šešelj, za razliku od prošlosti, iza sebe ne posjeduje veliku podršku. No, retorika koju i dalje koristi u svom žargonu povremeno zateže odnose između balkanskih zemalja. Za razliku od drugih bitnih stranaka u Srbiji, Srpska radikalna stranka nije doživjela promjenu niti proces transformacije. Sve dok ova stranka ne odustane od tvrdnje da je Balkan suočen sa nerješivim srpskim problemom, ona neće ni uspjeti doživjeti transformaciju koja bi se zasnivala na demokratiji i dobrosusjedskim odnosima.



Povezane vijesti