Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-09)

Ανατολική Γκούτα: Μια νέα σφαγή μπροστά στα μάτια του κόσμου

Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-09)

Τζαν Ατζούν*

 

Η περιοχή της ανατολικής Γκούτα που βρίσκεται στα ανατολικά της συριακής πρωτεύουσας και περιλαμβάνει συνοικίες που ανήκουν στο κέντρο της Δαμασκού όπως το Τζομπάρ, από το 2013 τελεί υπό την πολιορκία του καθεστώτος-Άσαντ και της φιλοκαθεστωτικής πολιτοφυλακής. Η ανατολική Γκούτα βρέθηκε στο στόχαστρο των περισσότερων αεροπορικών επιδρομών του καθεστώτος Άσαντ και της Ρωσίας. Μέσα σε τρεις μέρες σκοτώθηκαν πάνω από 250 άμαχοι. Έπειτα συνεδρίασε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και κατέληξε σε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στη Συρία. Ωστόσο η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, ουσιαστικά δεν σημαίνει τερματισμός του πολέμου στη Συρία και της σφαγής στην ανατολική Γκούτα. Η τραγωδία που ζουν οι κάτοικοι της περιοχής, επιδεινώνεται περισσότερο ιδίως όταν στις επιθέσεις πλήττονται κέντρα υγείας και στόχοι από τους οποίους ο λαός αντιμετωπίζει τις ανάγκες σίτισης όπως φούρνοι.

Μετά από την ίδρυση τριών ξεχωριστών παρατηρητηρίων από τις ΤΕΔ στην περιοχή Ιντλίμπ στο πλαίσιο της διαδικασίας της Αστανά, επικράτησε μια σχετική κατάσταση μη διαμάχης. Στις δε περιοχές της Χομς, της Γκούτα και της Ντεράα όπου επίσης πρέπει να ισχύει καθεστώς μη διαμάχης σύμφωνα με την διαδικασία της Αστανά, δεν υφίσταται θέμα παρατηρητηρίων των ΤΕΔ. Αφότου σταμάτησαν οι συγκρούσεις στο Ιντλίμπ, το καθεστώς του Άσαντ και οι φιλοκαθεστωτικοί πολιτοφύλακες μετακίνησαν τις δυνάμεις τους στην ανατολική Γκούτα και ξεκίνησαν ευρείας κλίμακας επιχειρήσεις.

Πριν από την έναρξη της επιχείρησης ξηράς, η περιοχή της ανατολικής Γκούτας βομβαρδίζεται από το καθεστώς και τις ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις. Βλέπουμε ότι η Ρωσία και το καθεστώς Άσαντ εξαπολύουν βομβαρδισμούς χωρίς καμία διάκριση μεταξύ αμάχων και στρατιωτών, εφαρμόζοντας την ‘τακτική της καμένης γης’ όπως στο Χαλέπι.  Το ΣΑ του ΟΗΕ συνήλθε έπειτα από την σφαγή που διαπράχθηκε στην ανατολική Γκούτα βάσει της παραπάνω στρατηγικής. Η Ρωσία απείλησε με βέτο και τελικά το ΣΑ εξήγγειλε μια γενική εκεχειρία η οποία δεν είναι πραγματική εκεί έξω. Το γεγονός ότι οι τρομοκρατικές οργανώσεις ΝΤΑΕΣ και Αλ Κάιντα εξαιρέθηκαν από το πλαίσιο της εκεχειρίας και δεν δημιουργήθηκαν μηχανισμοί κυρώσεων, ακυρώνει την απόφαση του συμβουλίου ασφαλείας.

Η Ρωσία επισήμως πολεμά στη Συρία μόνο τις τρομοκρατικές οργανώσεις ΝΤΑΕΣ και αλ Κάιντα. Αλλά η πραγματικότητα εκεί έξω δείχνει ότι η Ρωσία έχει ορίσει ως πρωταρχικό στόχο την μετριοπαθή αντιπολίτευση και βομβαρδίζει χωρίς καμία διάκριση μεταξύ αμάχων και στρατιωτών. Το γεγονός άλλωστε ότι δεν έχει συσταθεί οποιοσδήποτε μηχανισμός κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης της απόφασης εκεχειρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, υποβαθμίζει την τήρηση της απόφασης σχεδόν σε εθελοντική βάση.

Εξάλλου η Ρωσία ανακοίνωσε πως οι ομάδες Αχράρ αλ-Σαμ και Τζάις αλ-Ισλάμ ενεργούν από κοινού με την Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ και εξαιρούνται από την κατάπαυση του πυρός, γεγονός το οποίο δείχνει ότι το κείμενο απόφασης του συμβουλίου ασφαλείας του ΟΗΕ είναι ανοιχτό προς κακόβουλους σχολιασμούς. Στην πραγματικότητα η Τζάις αλ-Ισλάμ συγκρούστηκε πολλές φορές με την Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ στην ανατολική Γκούτα και συνέλαβε πολλά μέλη της. Η δε Αχράρ αλ-Σαμ, την ώρα που η Ρωσία ανακοίνωνε το παραπάνω, εκτελούσε μια ευρείας κλίμακας επιχείρηση στο Ιντλίμπ εναντίον της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ.

Προφανώς θα ήταν σωστό να χαρακτηριστούν σφαγή οι επιθέσεις που έκαναν η Ρωσία και το συριακό καθεστώς στην περιοχή της ανατολικής Γκούτα. Η ανατολική Γκούτα είναι μια πυκνοκατοικημένη περιοχή. Εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι που βρίσκονται υπό πολιορκία και μπαίνουν κατευθείαν στο στόχαστρο, σκοτώνονται σχεδόν βαθμιαία.

Μετά την απόφαση του ΣΑ του ΟΗΕ, η Ρωσία, δήθεν ως ένδειξη «καλής θέλησης», εξήγγειλε «ανθρωπιστική εκεχειρία» στην ανατολική Γκούτα η οποία θα ίσχυε καθημερινά από τις 9 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι τοπική ώρα. Από την πρώτη κιόλας μέρα όμως, παραβιάστηκε από το καθεστώς του Άσαντ και την προσκείμενη στο καθεστώς πολιτοφυλακή και οι επιθέσεις εναντίον της ανατολικής Γκούτα συνεχίστηκαν. Σύμφωνα με πληροφορίες από ομάδες της πολιτικής προστασίας (Λευκά Κράνη), παρά την απόφαση του ΣΑ του ΟΗΕ και την εκεχειρία που εξήγγειλε η Ρωσία, το συριακό καθεστώς εξακολούθησε να πλήττει την ανατολική Γκούτα. Γύρω στις 09.30 τοπική ώρα, άρχισε να εξαπολύει βολές πυροβολικού στους οικισμούς Ντούμα, Μπέιτ Σάουα και αλ-Μαρτζ της ανατολικής Γκούτα. 

Η Τουρκία πάλι, ως ένα από τα εγγυήτρια κράτη της διαδικασίας της Αστανά, αναλαμβάνει δράσεις μέσω αυτής της διαδικασίας για τον τερματισμό των συγκρούσεων στην ανατολική Γκούτα. Είναι πιο πιθανό να σταματήσουν οι επιθέσεις της Ρωσίας και του συριακού καθεστώτος κατά της ανατολικής Γκούτα στο πλαίσιο της διαδικασίας της Αστανά, παρά με ενέργειες που θα αναληφθούν μέσω των Ηνωμένων Εθνών. Μέχρι να υπάρξει κάποιο αποτέλεσμα μέσω της διαδικασίας της Αστανά, η Τουρκία αυτή τη στιγμή έχει επιστρατευθεί για την θεραπεία των τραυματιών της ανατολικής Γκούτα και για να φθάσουν οι ανθρωπιστικές βοήθειες στην περιοχή.

Το ανθρώπινο δράμα που επικρατεί στην ανατολική Γκούτα, ουσιαστικά δεν μπορεί να αποτραπεί λόγω των δομικής φύσεως προβλημάτων των Ηνωμένων Εθνών παρά των περίπλοκων εξισώσεων στο εσωτερικό της Συρίας και των θέσεων της Ρωσίας και του καθεστώτος-Άσαντ. Τα πέντε μόνιμα μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ αντί να συνεισφέρουν στην παγκόσμια ειρήνη, ενεργούν με γνώμονα τα δικά τους συμφέροντα. Σήμερα μπορεί ίσως με μια ενδιάμεση φόρμουλα να ελαχιστοποιηθεί η σφαγή στην ανατολική Γκούτα ή να αποτύχουν όλες οι πρωτοβουλίες σε αυτή την κατεύθυνση αλλά όσο δεν αλλάζει το σύστημα του ΟΗΕ, δεν θα είναι δυνατή η αποτροπή σε παγκόσμια κλίμακα πολλών άλλων περιστατικών όμοιων με αυτό της ανατολικής Γκούτα.

 

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος στο Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ